Διαχείριση Παιδικής Μυωπίας: Μια Νέα Προσέγγιση για την Υγεία των Ματιών των Παιδιών

Η παιδική μυωπία αποτελεί μια αναδυόμενη πρόκληση για την υγεία των ματιών, καθώς οι σύγχρονες συνθήκες ζωής έχουν οδηγήσει σε αυξημένα ποσοστά εμφάνισης της πάθησης. Δεν πρόκειται απλώς για ένα πρόβλημα που λύνεται με τη χρήση γυαλιών ή φακών επαφής. Αντίθετα, η διαχείριση της μυωπίας αφορά τη συνολική προσέγγιση για την πρόληψη και την επιβράδυνση της εξέλιξής της, με στόχο τη διατήρηση της υγείας των ματιών μακροπρόθεσμα.

Στην Ελλάδα, ένας από τους πλέον καταρτισμένους επαγγελματίες στον τομέα αυτόν είναι ο Χρήστος Ξένος (*), ένας διακεκριμένος οπτικός-οπτομέτρης με εξειδίκευση στη διαχείριση παιδικής μυωπίας. Σε αυτό το άρθρο, αναλύει τα αίτια και τις επιπτώσεις της παιδικής μυωπίας, τις σύγχρονες μεθόδους διαχείρισής της, και τη σημασία της συνεργασίας ανάμεσα σε ειδικούς.

Η μυωπία είναι μία κοινή διαθλαστική πάθηση για την οποία οι περισσότεροι πιστεύουν πως διορθώνεται εύκολα με γυαλιά, φακούς επαφής ή διαθλαστικά χειρουργεία, το οποίο όμως δεν ισχύει γιατί η μυωπία οφείλεται σε μεγαλύτερο μήκος του προσθιοπίσθιου άξονα του οφθαλμού (δλδ το μάτι είναι μακρύτερο από το φυσιολογικό). Η αιτία δε διορθώνεται με γυαλιά ή διαθλαστικά χειρουργεία. Το σύμπτωμα μπορεί να καταπολεμάται (βλέπουμε πιο καθαρά), αλλά το μάτι παραμένει μεγαλύτερο από ότι πρέπει. Η υψηλή μυωπία οδηγεί σε πολύ πιο σοβαρές παθήσεις όπως το γλαύκωμα, η μυωπική αμφιβληστροειδοπάθεια, πρώιμους καταρράκτες, μυωπική χοριοειδή νεοαγγείωση, αποκολλήσεις του αμφιβληστροειδούς κ.α.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μεγάλη αύξηση της συχνότητας εμφάνισης μυωπίας σε μικρές ηλικίες. Η φυσιολογική εξέλιξη του οφθαλμού ξεκινάει από υπερμετρωπία +2.00D σε νεογέννητα και βρέφη, η οποία μειώνεται ραγδαία σε περίπου +1.00D τα πρώτα δύο χρόνια. Μεταξύ 2 και 14 ετών η υπερμετρωπία μειώνεται σταδιακά έως ότου το μάτι γίνει εμμετρωπικό (δλδ δε χρειάζεται διόρθωση). Το μήκος του βολβού του ματιού αυξάνεται από τα 18mm στη γέννηση στα 23mm σε ηλικία 3 ετών, ενώ το φυσιολογικό μήκος ματιού ενός ενήλικα είναι 24mm.Λόγω της ανάπτυξης του οφθαλμού από τη βρεφική, στην παιδική και, στη συνέχεια, στην εφηβική ηλικία, η εμφάνιση μυωπίας σε μικρές ηλικίες είναι προάγγελος υψηλής μυωπίας (≥-6.00D) και η συχνότητά της έχει αυξηθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια.

Η εμφάνιση της μυωπίας συνδέεται με γονιδιακούς αλλά και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Μπορεί παιδιά μυωπικών γονιών να εμφανίζουν βρεφική μυωπία (4-6% του πληθυσμού) αλλά υπάρχει και η «σχολική» μυωπία που εμφανίζεται σε νεαρά άτομα η οποία συνδέεται με περιβαλλοντικούς παράγοντες και συμβάλει πιο πολύ στη συχνότητα εμφάνισης της πάθησης στον πληθυσμό. Τις τελευταίες δεκαετίες τα παιδιά περνούν όλο και περισσότερο χρόνο σε κλειστούς χώρους όπου χρησιμοποιούν περισσότερο την κοντινή όραση (διάβασμα, tablet, κινητό, τεχνητό φως). Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την μεγαλύτερη αύξηση του μήκους του ματιού έτσι ώστε να μη χρειάζεται προσαρμογή για να δει το παιδί σε κοντινή απόσταση.

Επειδή ακριβώς τα ποσοστά εμφάνισης παιδικής μυωπίας συνεχώς αυξάνονται έχουν αναπτυχθεί τρόποι προκειμένου να επιβραδυνθεί ο ρυθμός ανάπτυξης της μυωπίας ούτως ώστε να μην εξελιχθεί σε υψηλή. Κατ’ αρχήν είναι πολύ σημαντικό τα παιδιά να περνούν όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο σε εξωτερικούς χώρους. Έχει αποδειχθεί πως τόσο η χρήση της μακρινής όρασης όσο και η έκθεση σε φυσικό φως (φυσικά πάντα με χρήση κατάλληλων προστατευτικών γυαλιών ηλίου) επιβραδύνουν την εξέλιξη της μυωπίας. Επειδή είναι αναπόφευκτη η χρήση της κοντινής όρασης (τα παιδιά πρέπει να διαβάσουν) προτείνεται να γίνονται τακτικά διαλείμματα (περίπου ανά 40-45 λεπτά).

Στην Ασία είναι πολύ διαδεδομένη η χρήση ατροπίνης για τη διαχείριση της μυωπίας, μία, αποτελεσματική μεν, μέθοδος που όμως  έχει κάποιες παρενέργειες (όπως φωτοτοξικότητα) λόγω της διαστολής της κόρης του ματιού αλλά και ενοχλεί τα παιδιά λόγω θολής όρασης (αν σας έχει βάλει ποτέ σταγόνες για να διασταλεί η κόρη ο γιατρός καταλαβαίνετε..).

Αποτελεσματικές μέθοδοι διαχείρισης της παιδικής μυωπίας είναι η χρήση ειδικά κατασκευασμένων οφθαλμικών φακών και φακών επαφής. Οι φακοί αυτοί είναι σχεδιασμένοι έτσι ώστε το είδωλο που σχηματίζεται στον αμφιβληστροειδή να «αποθαρρύνει» την επιμήκυνση του οφθαλμού (Εικ.1).

Τα πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου είναι πως δεν είναι επεμβατική, δεν έχει παρενέργειες και αποδεδειγμένα επιβραδύνει την εξέλιξη της μυωπίας έως και 60%. Η ενδεδειγμένη μέθοδος εφαρμογής είναι η συνεργασία του πιστοποιημένου οπτικού-οπτομέτρη με τον οφθαλμίατρο γιατί προτείνεται η τακτική μέτρηση του μήκους του προσθιοπίσθιου άξονα του ματιού προς παρακολούθηση της εξέλιξης της μυωπίας.

Όπως προαναφέραμε στα οπτικά Ξένος είμαστε πιστοποιημένοι εφαρμοστές οφθαλμικών φακών και φακών επαφής διαχείρισης παιδικής μυωπίας. Καταλαβαίνουμε πως, επειδή αυτό το άρθρο θίγει ένα θέμα που πολλοί γονείς μπορεί να μαθαίνουν για πρώτη φορά, είμαστε στη διάθεσή σας για οποιεσδήποτε απορίες έχετε. Επίσης, στη διάθεσή σας θα έχουμε και μία λίστα από σχετικές επιστημονικές δημοσιεύσεις.